و حيات بعد از مرگ ، صحيح نيست » . اين قول از زجاج و حسن است . 4 - يعنى : كيفر كفر و بىايمانى را كه در دنيا مخفى مىكردند ، براى آنها آشكار مىشود . در هر صورت ، مقصود اين است كه در روز قيامت ، آنها مفتضح مىشوند و اسرارشان فاش و بر ملا مىشود . وَ لَوْ رُدُّوا لَعادُوا لِما نُهُوا عَنْهُ : بازگشت آنها به دنيا سودى ندارد . آنها اگر به دنيا هم بازگردند ، رفتارشان بهتر نميشود . بلكه باز هم دنبال همان رفتار و خوى ناپسند خود را خواهند گرفت و كفر و تكذيب را از نو آغاز مىكنند . وَ إِنَّهُمْ لَكاذِبُونَ : اين آرزو ، دروغ است . پرسش مگر ممكن است آرزو هم دروغ باشد ؟ خبر ممكن است دروغ يا راست باشد . اما آرزو چطور ؟ ! پاسخ برخى تمام خواسته‌هاى آنها را حمل بر تمنى كرده و گفته‌اند : دروغگويى آنها در امور ديگر است ، نه در آنچه آرزو كرده‌اند . مقصود اين است كه آنها مدعيند كه در دنيا كار نيكو كرده و در اعتقاد خود خطا نكرده‌اند . لكن دروغ مىگويند . يا اينكه : خداوند ميخواهد بفرمايد : آنها دروغ مىگويند . اگر به دنيا برگردند ، اصلاح نميشوند ، بلكه همان خواهند بود كه بوده‌اند . ممكن است مقصود دروغ حقيقى نباشد . يعنى آنها آرزوى كاذب مىكنند . آرزويى كه هرگز ممكن نيست عملى شود . گاهى در محاورات عرب ، چنين تعبيراتى مشاهده مىشود . مثلا به كسى كه آرزوى چيز غير ممكنى كرده است . مىگويند : « كذب املك » يعنى : آرزويت دروغ است . شاعر نيز گويد : كذبتم و بيت اللَّه لا تنكحونها * بنى شاب قرناها تصر و تحلب يعنى : قسم بخانهء خدا ، شما آرزوى دروغ مىكنيد . با او زناشويى نخواهيد